يعنى علم او حضورى است و هميشه صفحه نفس الامر نزد او مكشوف و هويداست پس فرق گذاشتن بين علم ازلى او قبل از ايجاد و پس از آن بىموضوع و بىاساس است . 3 - خداوند صورت تكليف را صورت امتحان و آزمايش قرار داده كه تكليف در معنى امتحان است براى خود مكلف كه تكليف كردن مثل آزمايش نمودن است تا اينكه براى خود مكلف معلوم شود مطيع است يا عاصى . 4 - اصلا مقصود از علم كه فرموده « تا اينكه ما بدانيم » همان امتحان و آزمايش است و چون آزمايش غالبا سبب علم مىشود در اينجا مسبب را يعنى علم را بجاى سبب يعنى آزمايش قرار داده و اين نحو استعمال در كلام عرب بسيار ديده مىشود . 5 - مقصود از « لنعلم » كه به صيغه مضارع گفته شده اگر چه ظاهر كلام اين است كه تغيير قبله داديم كه بدانيم لكن در معنى اين است كه چون ميدانستيم كه كيست موافق و كيست مخالف چنين كرديم . بهترين توجيهات توجيه چهارم است كه مقصود از علم آزمايش است « لنعلم » يعنى تا اينكه بيازمائيم . مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ برگشتن بسوى دو پاشنه يعنى پست كنايه از اعراض نمودن و رو گردانيدن از متابعت دين اسلام و ظاهرا آيه در مقام رفع توهم است كه كسى نگويد اگر صلاح در اين بود كه قبله مسلمين كعبه باشد چرا از اول تأسيس دين ، كعبه را قبله قرار ندادند و مسلمانها مدتى به طرف بيت المقدس نماز ميخواندند . در پاسخ فرموده مشرق و مغرب ملك خداست جهتى دون جهتى مدخليت ندارد مقصود از تغيير قبله آزمايش است ( تا سيه روى شود هر كه در او غش باشد ) اينست كه گفته قبله را تغيير داديم لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ تا اينكه تميز داده شود مطيع از عاصى و مؤمن از منافق .